Democratic Education in Greece

In September 2018, one month after the annual EUDEC conference, which we organized in Crete, we embarked on documenting the current situation of Democratic Education in Greece. In the article “Schools under the trees: Education can and must become alternative” by M.Kokkini ​(Source: LIFO) you read parts of this documentation. Here you can read the whole documentation.

What is Democratic Education? What does it propose?

Before answering the question, we have to define the terms used in it.

When, in February 2017, we decided to found EUDEC Greece, the Greek Chapter of EUDEC​ (European Democratic Education Community), and host the following annual European Conference in Greece, we spent months reflecting. We were lost in translation …

Democratic Education: “Democratic”? The word carries such a heavy load and the concept has become so, so relative. “Education”? Now there is a word that carries meanings and references irrelevant to our intentions.

With crossed fingers we decided to keep the term “Democratic” with the hope that our work will restore the essence of the term.

On the other hand, in the Greek language the English word “Education” has two possible translations: “παιδεία” (paideía: education in the broader sense of culture and learning) and “εκπαίδευση”(ekpaídefsi: formal education). We chose “Παιδεία” instead of “Εκπαίδευση” because it would have been almost impossible to avoid the semantic references and the cognitive and emotional barriers “ Εκπαίδευση” carries, while by choosing “Παιδεία” we could allude to something broader, that involves personal evolution in all levels, in all aspects of life.

It is important to note that the term “Democratic Education” refers to a pedagogical approach that does not exist in Greece.

However familiar and easy to understand the term may seem, it means something different to what comes to mind when most of us hear it.

Democratic Education is an existing (for more than 100 years now) international educational framework, which is based on egalitarianism and equity and which, until now, had nothing to do with Greece, be it Modern or Ancient.

Democratic Education doesn’t rely on the mandatory and imposed dualism of direction/assignment, reward/punishment nor on compulsion or representation. It doesn’t exclude anyone from decision making processes.


School Council at the School of Nature and Colors

In Democratic Education the following principles are inviolable:

  1. Educators and students are equal, co-responsible and act in collaboration regarding the operation of the school. Students and adults enjoy the same rights through democratic decision making processes.
  2. the right of students to freely choose the content, the way and the pace of their learning

Deliberative democracy and equity are the core of Democratic Schools regardless of one’s position or age. In Democratic Schools the values/laws/rules are collectively decided upon and collectively changed.

Democratic schools are communities where Article 12 of the UN convention on the rights of the child, which states that children have a right to have a say on matters which affect them, and “…the right to develop their personality freely in all aspects that compose it” (Article 5 of the Greek Constitution) is fully realised.

In Democratic Schools there is:

  • No form of coercive/authoritarian education or any approach/pedagogy based on adultism
  • No form of religious and sociopolitical indoctrination
  • No negation of human potential and attributes because of color, race, gender identity, disability, sexual orientation, and, in general, no suppression of diversity.

In this sense Democratic Education does not exist in Greece yet.


Nature Play Agile Learning Center

What are the main points of your disagreement with the existing educational system?

There is no issue of disagreement. Our proposal aims to take education o ne (or more) steps further. Society is changing. Schools cannot remain behind. From the infrastructure to the curriculum, from the books to the entry exams, there is room for improvement of Greek schools; no one denies it. We position ourselves in this “space for improvement”; for the recognition of minors as equal members of the school community and their right to have a say in the matters that concern them.  

You are saying that in democratic schools students and teachers can equally participate in the school life. How do you propose to realise this and, mainly, why?

Students and educators participate equally in shaping school life through collective decision making. All the members of the community, regardless of their age or status, have an equal say in decisions on school rules and regulations, the curriculum, the hiring of teaching personnel, even the financial management of the schools’ resources.
Όλα τα μέλη της κοινότητας, ανεξαρτήτως ηλικίας ή θέσης, έχουν τον ίδιο λόγο σε αποφάσεις που έχουν να κάνουν με τους κανόνες λειτουργίας, το πρόγραμμα μαθημάτων, την πρόσληψη δασκάλων και καθηγητών ή ακόμα και την οικονομική διαχείριση των πόρων ενός σχολείου.


The essence of Democratic Education is a democratic community in which everyone is valued… (ALF Summer Training’18)ALF Summer Training’18)

The school council is the most important institution of the school as this is where how the school works is decided. It happens regularly, once or twice per week, with the participation of both the educators and the students. Everyone, regardless of her/his age and status, has the right to vote. This, in a way, means that children define how their school works, as they are usually the majority in the School Council.


For students and educators to apply Democratic values in practice, that is to:

-make collective decisions

-Participate actively in their society

-respect different points of view

-practice dialogue

-be able to influence the reality they live in and thus acquire an active stance towards social life.

-be initiated in “responsibility” and “accountability”, concepts that take their true meaning only when they are associated with freedom.

Differences, difficulties and problems are resolved by the Judicial Committee

For example, when someone doesn’t follow the rules of the school someone else can file a complaint against her/him. The complaints go to the committee, where the complainees are called to answer. All this is infused with a spirit of dialogue, trust and an effort to understand both sides, of the complainant as well as that of the complainee. The process is directed in its’ biggest part by the students themselves, who interchange between the role of the “judge”, the role of the complainant and the role of the complainee.


To build relationships based on trust and respect for the personality of the other.

-To solve conflicts in a spirit of equity, respect and coexistence in the community.

-To facilitate the trust of students and educators in their own ability to handle conflicts in a constructive way and solve problems in a creative manner.

-To develop critical thinking and to continuously develop/revise/readjust the common sense of justice.

-To put to practice and experience in life restorative techniques, as they are defined in “Restorative Justice”

-To develop empathy and a feeling of responsibility


Judicial Committee at a Sudbury School σχολείο Sudbury

Democratic Schools are grounded in the culture of equity and co-responsibility. Respect brings respect. Trust builds trust. Compassion breeds compassion. Acceptance cultivates acceptance. When we listen, we are listened to in return.


We are told we live in a ‘democracy’. Yet, if there is little or no democracy in our schools how can we expect current and future generations to understand, practice, let alone find a way to preserve or enhance democracy in their societies?

Democratic education seeks to empower young people and teachers through self-responsibility and democratic participation in schools whereby students learn to speak their minds, fight for issues that are important to them, solve problems as a group, respect the opinions of others and contribute to developing their communities by establishing inclusive, communicative and cooperative pedagogies.

Learning processes are thus harmonious and respectful towards all. Upholding the human rights of students and the human rights of teachers are of utmost importance in the classroom

In short, democratic education results in the development of reflective individuals who are collaborative problem-solvers and creative flexible thinkers.

That's Why!

Democratic education seems to reiterate the question: what do we consider important for students to learn at school, and how?

How do you think we can empower our students?

Learning in Democratic Schools is self-directed and discovering.

Students choose what they will learn, when, how, and with whom.

Learning can take place inside or outside the classroom, through play or traditional study. The key is that learning stems from inherent motivations and follows the student’s interests.


Ακαδημία Ανοιξης ‘18

We all learn when we are interested in something.

We often treat children as if they are creatures without will, interest, imagination and thirst for knowledge. Children!

Since the 1940s, psychologists and researchers, like Harry Harlow, have been saying that the greatest motivation for learning is the very joy of discovery.

Kids are curious, they want to learn! “Why this?” and “Why that?”.

Children are always excited to present something they explored themselves and to explain what they have discovered. They share their achievements joyfully and with pride.

Today’s children will live in a very different world from that we know, a world beyond the boundaries of traditional education.

They need an environment that will help them acquire skills in digital media, in social, cultural and emotional intelligence, self-awareness and the concept of their purpose.

Students do not need empowerment; they need the freedom to be their wonderful selves.

Coercion in learning weakens students by reducing their natural motivation for research. Non-inclusive strategies towards student’s peculiarities and special interests, inclinations and personality have a similar effect.

An employee may lose every ounce of productivity if she/he feels oppressed in his workplace and the same goes for children and young people.

Students are empowered, when they can have a say in the how and the what of their learning.


Some examples of democratic schools abroad.

‘Democratic Education’ does not have a singular, objective, or fixed meaning.

‘Democratic education’ is a term often used by teachers, academics, educators and policy-makers which simultaneously can signify many different meanings, understandings and practices.

Democratic education encompasses a broad range of theories, philosophies, pedagogies and educational practices. From the liberal progressivist theories of John Dewey; to communitarian and dialogical forms of democracy; to critical and/or anti-pedagogical approaches; to new technologies such as the gamification of learning.

Therefore, the term “Democratic School” refers to educational structures that practice, develop and promote democracy in education. It contains a wide variety of educational approaches, from Summerhill to self-directed learning communities, agile learning centers and international schools that combine student-centered learning philosophies.

“The various participants in democratic education are united in supporting the spirit of the Declaration of Human Rights and the Convention on the Rights of the Child, and they implement it as the primary framework for everyday practices, in all learning environments “(IDEC New Zealand in 2015).

At present, there are about 1,000 schools around the world which call themselves democratic schools.

The way democracy works in these schools varies a lot starting from simple school meetings where students have a vote in certain issues to a complete democracy where students are involved in the full management of the school through its assembly.

Democratic schools have been around since the early 20th century.

They first appeared in England, with Summerhill School, possibly the best known democratic school, the first democracy of children, where lessons are optional. It began to operate as a democratic boarding school in 1921.

They first appeared in England, with Summerhill School, possibly the best known democratic school, the first democracy of children, where lessons are optional. It began to operate as a democratic boarding school in 1921.

Examples of Public Democratic Schools exist in Israel and Brazil. Ισραήλ και στη Βραζιλία.

Here you will find a map of the democratic schools that exist around the world. Here you will find a map of the democratic schools that exist around the world.


What’s happening in Greece?

Educational alternatives are commonplace in much of the world; democratic schools of various types, Waldorf/Steiner schools, Montessori Schools and other pedagogic models, homeschooling, worldschooling and unschooling opportunities are available to students and parents.

In the land of Socrates and the founding fathers of the Athenian Academy you would expect ample interest in free-thinking, democratic education. And yet, an astonishing fact emerges: Greece does not have a single school that fully represents any of the educational philosophies mentioned.

Greek schools are believed to follow and support democratic principles, but democratic structures as described above cannot be found. Democracy in Greek schools is mainly based on courses about civil education and citizenship, but not on its application in school. Greek schools are believed to follow and support democratic principles, but democratic structures as described above cannot be found. Democracy in Greek schools is mainly based on courses about civil education and citizenship, but not on its application in school.

Despite the given educational standard, a small number of Greek public schools manage to include some of these principles in daily school life, mainly due to social conditions being in favour of some enlightened initiatives by teachers dedicated to their pedagogical work.

Although the curriculum includes interdisciplinary approaches and project based learning, in practice only a minority of schools apply this approach with no particular emphasis given to the pupils’ substantial involvement in co-creating the learning process.

In the private sector, there are some Montessori schools and schools that follow Steiner’s pedagogy, with limitations imposed by the state curriculum and serving only up to the age of 11. Furthermore, most of them are located in Athens, which means they are geographically exclusive.

The Ergastiri is of interest, an experimental non-authoritarian private school that operated from 1975 to 1981 for primary school children. Today, it only operates as a kindergarten. “Το Εργαστήρι”, πειραματικό αντιαυταρχικό ιδιωτικό σχολείο που λειτούργησε απο το 1975 έως το 1981 για παιδιά Δημοτικού. Σήμερα λειτουργεί πλέον μόνο το νηπιαγωγείο.

In the public sector, there are teachers who apply democratic principles in their classes, carrying out valuable work, which highlights the fact that the Greek educational system, if appropriately taken advantage of, with good will and lots of work can act within the scope of Democratic Education. ‘’The School of Nature and Colors’’ in Crete is a brilliant example. in Crete

Especially in small schools with active teachers, there are school communities which operate in a sociocratic way.

here are also schools involved in Freinet pedagogy pilot project and in the European Wergeland Center pilot projects . της παιδαγωγικής Φρενέ και του European Wergeland Centre.

In the field of informal and/or kindergarden education (compulsory after the age of 4), there are autonomous educational initiatives which operate according to the principles of democratic education. Some examples are:

Αν το εγχείρημά σας ή δομή μη τυπικής μάθησης δεν συμπεριλαμβάνεται στην παραπάνω λίστα, παρακαλούμε επικοινωνήστε μαζί μας στο παρέχοντας συμπληρωματικά στοιχεία,

Το Σεπτέμβριο του 2017 δημιουργήσαμε το EUDEC Greece, το Ελληνικό παράρτημα της EUDEC (European Democratic Education Community/ Ευρωπαϊκή Κοινότητα για τη Δημοκρατική Παιδεία).

Δραστηριοποιούμαστε σε όλη την Ελλάδα με σκοπό την προώθηση της Δημοκρατικής Παιδείας και υποστηρίζουμε πρωτοβουλίες και ανθρώπους που ασχολούνται με τη βελτίωση του υπάρχοντος εκπαιδευτικού μοντέλου ή/και τη δημιουργία νέων και βοηθάμε στη δικτύωση μεταξύ τους.

Στόχοι μας είναι:

  • Η προώθηση της Δημοκρατικής Παιδείας σαν ένα λογικό και πρότυπο εκπαιδευτικό μοντέλο για τη χώρα μας. Ενημέρωση δασκάλων, καθηγητών, εκπαιδευτικών ινστιτούτων και γονέων για τις βασικές αρχές της Δημοκρατικής Παιδείας και τι μπορεί αυτές να σημαίνουν για το δάσκαλο, το μαθητή, το εκπαιδευτικό περιβάλλον, αλλά και το κράτος.
  • Η θεσμοθέτηση της Δημοκρατικής Παιδείας, αλλά και συναφών εναλλακτικών μοντέλων εκπαίδευσης.
  • To function as a bridge of knowledge and information between Greece and the rest of Europe and the world regarding Democratic Education.
  • Η διοργάνωση του Πανευρωπαϊκού Συνεδρίου του EUDEC, το καλοκαίρι του 2018 στην Ελλάδα.
  • Η ίδρυση και υποστήριξη Δημοκρατικών εκπαιδευτικών δομών σε όλη την επικράτεια.

We envision a wide-scale change in education, where trust in the young person runs through his/her everyday life, where decisions are made through democratic processes and where mental health and community-based relationships are the priority, rather than grades and titles.

Here you will find a map of the democratic schools that exist around the world. μπορείτε να δείτε το πλάνο δράσης μας όπως έχει διαμορφωθεί μέχρι στιγμής. Κυμαίνεται από προβολές και συζητήσεις, τη μετάδοση και εξάσκηση της δημοκρατικής παιδείας, μέχρι την ίδρυση εκπαιδευτικών δομών.

‘Εχουμε καταθέσει Πρόταση Εκπαιδευτικού Προγράμματος με τίτλο: “Σύμπραξη Σχολείων για τη Δημοκρατία στην Εκπαίδευση” προς το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής (Ι.Ε.Π.) – Σύμπραξη μεταξύ Δημοκρατικών Σχολείων του EUDEC και Ελληνικών Σχολείων της Πρωτοβάθμιας και της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης με στόχο τη διάχυση των τεχνικών της Δημοκρατικής Παιδείας.

Έχουμε σχεδόν ολοκληρώσει την ίδρυση του Σωματείου ”ΣυνΠαιδεία” για να έρθουν στο φως και σε συνεργασία οι εναλλακτικές εκπαιδευτικές δομές που συλλογικά αποτελούν, ανεξαρτήτως προσέγγισης, εναλλακτική επιλογή, έτσι ώστε να αλλάξει το νομικό καθεστώς όσον αφορά το δικαίωμα της επιλογής στην εκπαιδευση.

Προσκαλούμε μαθητές, φοιτητές, γονείς και εκπαιδευτικούς να γίνουν μέλη του σωματείου.

Here you will find a map of the democratic schools that exist around the world. μπορείτε να μάθετε περισσότερα για τη EUDEC, να γίνετε μέλος και να εγγραφείτε για να λαμβάνετε το Ενημερωτικό Δελτίο του EUDEC Greece.

Το δημοτικό Σχολείο της Φύσης και των Χρωμάτων στην Κρήτη. Τι κάνουν εκεί; Πως δημιουργήθηκε; Υπό ποιο καθεστώς λειτουργεί; Υπάρχουν άλλα παραδείγματα;

‘’The School of Nature and Colors’’ in Crete is a brilliant example. είναι ένα δημόσιο 4θεσιο δημοτικό σχολείο στο Φουρφουρά, στο ορεινό Ρέθυμνο. Λειτουργεί με το ίδιο ακριβώς καθεστώς που λειτουργούν όλα τα υπόλοιπα δημοτικά της χώρας, με το ίδιο αναλυτικό πρόγραμμα, ωράριο, διαδικασία πρόσληψης δασκάλων κλπ.

Αυτό που έγινε στο σχολείο αυτό είναι ένα θαύμα για τα ελληνικά δεδομένα αλλά μια καθημερινότητα σε άλλα μέρη του κόσμου. Χωρίς να γίνεται καμία έκπτωση (το αντίθετο μάλιστα) στους εκπαιδευτικούς στόχους και σε γνωστικά αντικείμενα απλά στελεχώθηκε πριν από επτά χρόνια από οραματιστές, εμπνευσμένους, νέους δασκάλους που δε φοβήθηκαν τον πειραματισμό.

Έως το 2016, οπότε και έληξε η “θητεία” τους εκεί, εφάρμοσαν πρακτικές δημοκρατικής εκπαίδευσης.
Μαζί με τους μαθητές, τους γονείς και την τοπική κοινωνία κατάφεραν να κάνουν ένα σχεδόν εγκαταλειμμένο σχολείο παγκόσμιο πρότυπο μέσα σε 3 χρόνια.

Έβγαλαν τα παιδιά από τις αίθουσες, τα άφησαν να αυτοκατευθύνουν τη μάθησή τους με βιωματικό τρόπο, ενέπλεξαν το σχολείο με την τοπική κοινωνία, άνοιξαν το παράθυρο της επικοινωνίας με τον υπόλοιπο κόσμο μέσω της τεχνολογίας και άφησαν τα παιδιά να πρωταγωνιστούν σε όλο αυτό.

Αυτό που έκανε ο Άγγελος Πατσιάς (ο διευθυντής του σχολείου) και οι συνάδελφοι του – όπως σε κάθε ομιλία του επαναλαμβάνει – μπορεί να γίνει εδώ και τώρα σε όλα τα σχολεία της χώρας, αν κάποιος θέλει να το κάνει. Οπως έκανε και η Ασπασία Καλησώρατην τριετία 2014-2017, στο 4/θέσιο Δημοτικό Σχολείο Αργυρούπολης Ρεθύμνου, η Κριπαροπούλου Αντιγόνη στο Γενικό Λύκειο Καρέα  το 2014, η Φωτεινή Δημοπούλου στο δημοτικό σχολείο Βατόλακκου Χανίων και άλλοι πολλοί αξιοθαύμαστοι εκπαιδευτικοί σε όλη τη χώρα.


Πόση κουβέντα γίνεται γύρω από την δημοκρατική εκπαίδευση στη χώρα μας; Πόσοι γονείς είναι ευαισθητοποιημένοι σχετικά; Και τι γίνεται με τους δασκάλους;

Γίνονται πολλές δημόσιες συζητήσεις και συναντήσεις επι του θέματος σε ολόκληρη τη χώρα τα τελευταία χρόνια καθώς επικρατεί μια επαγρύπνηση για τα δικαιώματα των παιδιών, των νέων, των γονέων και των εκπαιδευτικών.

Το Μάιο του 2015 η Ελληνική Δράση για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα «Πλειάδες», σε συνεργασία με άλλες πρωτοβουλίες και άτομα, συνέθεσε μια ολοκληρωμένη νομική πρόταση για θεμελιώδη μεταρρύθμιση του Εκπαιδευτικού Συστήματος.

Τον ίδιο χρόνο ο Δημήτρης Λάγιος παρουσίασε το “Για τα Δημοκρατικά Σχολεία και την προοπτική τους στη Ελλάδα” και η Μοντεσσοριανή Κοινότητα έκανε Αίτημα για το «Δικαίωμα στην εναλλακτική εκπαίδευση». ‘Εκτοτε τέτοιου είδους κινητοποιήσεις δεν έχουν πάψει.

Δεν μπορούμε να ξέρουμε πόσοι αλλά πολλοί γονείς και εκπαιδευτικοί προβληματίζονται.

Προφανώς η οικονομικοκοινωνική συγκυρία ευνοεί την αναζήτηση και τη στροφή προς τα μέσα. Μια οικονομική κρίση θέτει την κοινωνία προ των ευθυνών της και την στρέφει στην επαναδιαπραγμάτευση των ουσιαστικών που την απασχολούν όπως είναι η εκπαίδευση των νέων. Αυτό συμβαίνει και σε επίπεδο ατομικό – σε κάθε γονέα ή εκπαιδευτικό- αλλά και σε επίπεδο συλλογικό – μέσω των θεσμών των συλλόγων γονέων, σωματείων εκπαιδευτικών και κεντρικής κυβέρνησης. Απόδειξη είναι η κατακόρυφη αύξηση τα τελευταία χρόνια των επιμορφώσεων, σεμιναρίων και πιλοτικών προγραμμάτων που εγκρίνει το ΙΕΠ (Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής) και υλοποιεί το Υπουργείο Παιδείας και της μεγάλης συμμετοχής και ουσιαστικού ενδιαφέροντος που υπάρχει από εκπαιδευτικούς και γονείς γι αυτά.

Κουβέντα γίνεται πολύ, το σημαντικό είναι να προχωρούμε και σε πράξεις.


Ποια είναι τα σημαντικότερα σημεία τα οποία μπορούμε να σημειώσουμε σχετικά με το συνέδριο EUDEC18 που έγινε πρόσφατα; Ποια θέματα συζητήθηκαν; Που καταλήξατε;

Το 10ο Πανευρωπαϊκό συνέδριο της Ευρωπαϊκής Κοινότητας για τη Δημοκρατική Παιδεία #EUDEC2018 έγινε φέτος στις Κορφές του Ηρακλείου Κρήτης.

Δημιουργήσαμε εκεί για 8 μέρες μια δημοκρατική κοινότητα στην οποία έχουν λόγο όλοι, ανεξαρτήτως ηλικίας, φύλου, επαγγέλματος, γλώσσας, εθνικότητας όπως κάνουμε κάθε χρόνο, μέσα στην οποία ανταλλάξαμε πληροφορίες για την κοινωνική, πολιτιστική, οικονομική και εκπαιδευτική πραγματικότητα στην οποία ο καθένας μας ζει.

Σε ένα περιβάλλον συμπεριληπτικό, ελεύθερο, συνεργατικό, αλληλέγγυο και δημοκρατικό δημιουργήσαμε και ενδυναμώσαμε φιλίες και συνεργασίες και φύγαμε κουβαλώντας νέους προβληματισμούς, νέες ελπίδες και νέες πληροφορίες.


Ένα περιβάλλον συμπεριληπτικό, ελεύθερο, συνεργατικό, αλληλέγγυο και δημοκρατικό (EUDEC18)

“Εξερευνώ, συνδιαμορφώνω, απολαμβάνω την παιδεία” ήταν ο τίτλος και ακριβώς αυτό κάναμε.

Το Συνέδριο EUDEC είναι μια συνθήκη όπου όλες οι ηλικίες έχουν πλήρη δικαιώματα ψήφου. Πρόκειται για μια συνθήκη όπου οι ηλικίες δεν διαφοροποιούνται και δεν διαχωρίζονται συστηματικά.

Για μας ήταν πολύ σημαντικό να αξιοποιηθεί η δυναμική αυτής της συνθήκης και να μοιραστούμε το τι συμβαίνει όταν διασφαλίζεται αυτή η δυναμική.

Το συνέδριο ήταν για εμάς αφορμή να γιορτάσουμε τη δικαιοσύνη στην πράξη.

Προσπαθήσαμε να δημιουργήσουμε μια ομάδα ομιλητών και μια ποικιλία θεμάτων που να φέρει “στο ίδιο τραπέζι” διάφορα εγχειρήματα και άτομα που εκπροσωπούν την εκπαίδευση που ακολουθεί τις αρχές της δημοκρατικής παιδείας τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό. Θέλαμε να ανοίξει διάλογος για τα δικαιώματα των παιδιών σε σχέση με την εκπαίδευση και να συνδεθεί η παιδεία με την κοινωνική οργάνωση και τη δυνατότητα ανάδυσης προτάγματος κοινωνικής χειραφέτησης. Στοχεύαμε να αποτελείται η ομάδα ομιλητών από άτομα διαφόρων ηλικιών, εθνικοτήτων και προσεγγίσεων στη μάθηση.

  • Students of Demokratische Schule X μας καθοδήγησαν σε έναν βιωματικό οδηγό για Αρχάριους στη Δημοκρατική Παιδεία
  • η Αναστασία Βαφέα δυστυχώς για λόγους υγείας απουσίασε αλλά η παρουσίασή της “Από το Πειραματικό Αντιαυταρχικό Σχολείο σε ένα Δημοκρατικό Εκπαιδευτικό Σύστημα” έγινε απο την Ασπασία Καλησώρα που επίσης παρουσίασε “Εμπειρίες παιδιών σε μια δημοκρατική τάξη (Δημοτικού Σχολείου Αργυρούπολης Ρεθύμνου) & Η παιδαγωγική Freinet στο ελληνικό δημόσιο σχολείο”
  • Our Rachel Roberts παρουσίασε την “Τέχνη του να είσαι άνθρωπος και να μην επηρεάζεις τους άλλους”
  • Ο Derry Hannam μας μίλησε για την “τέταρτη βιομηχανική επανάσταση, καινοτομία και κοινωνική ένταξη – Γιατί χρειαζόμαστε δημοκρατική παιδεία!”
  • Our Freya Aquarone μοιράστηκε το ανορθόδοξο εκπαιδευτικό της ταξίδι
  • Our Nariman Moustafa μίλησε για την Ευέλικτη Μάθηση
  • Ο Άγγελος Πατσιάς για “μια άλλη εκπαίδευση ξεκινώντας από αύριο”
  • Our Zoe Burgess για τη “σημασία της προσωπικής επιλογής”
  • Ο Yaacov Hecht για τη “Δημοκρατική Παιδεία 2.0 – η παγκόσμια μετάβαση από ένα Πυραμιδικό Σύστημα σε ένα Σύστημα Δικτύου”
  • Εκπρόσωποι του Μικρού Ντουνιά για τη “Διαχείριση διακρίσεων στα πλαίσια της κοινότητας: Αναγνωρίζοντας & καταπολεμώντας τον ενηλικισμό”
  • Εκπρόσωποι του Μικρού Δέντρου για τη “Διαχείριση διακρίσεων στα πλαίσια της κοινότητας: Φύλο, σώμα, σεξουαλικότητα στην παιδική ηλικία”
  • Our Νανά Χατζή για το “Σχολείο Σάμερχιλ: Το μήνυμά του στον κόσμο”
  • Ο Peter Hartkamp για το οτι “Τα παιδιά είναι κι αυτά άνθρωποι: Ανθρώπινα Δικαιώματα σε ένα σχολείο Sudbury”


Είναι σχεδόν αδύνατο να αναφέρουμε ποιά θέματα συζητήθηκαν καθώς οι εισηγήσεις. παρουσιάσεις, προβολές, συζητήσεις, παραστάσεις και τα εργαστήρια ξεπέρασαν τα 100! (EUDEC18)

Και αυτό ήταν μόνο ένα μέρος του συνεδρίου!

Μαζί και πέρα από τις κεντρικές ομιλίες, το πιο μεγάλο κομμάτι του συνεδρίου ήταν τα εργαστήρια, οι συζητήσεις και τα παιχνίδια του Ανοιχτού Προγράμματος.

Αυτά προέκυπταν αυθόρμητα επιτόπου ή ήταν οργανωμένα από πριν. Όλοι οι συμμετέχοντες, ανεξαρτήτως ηλικίας μπορούσαν να προσφέρουν ή/και να ζητήσουν εργαστήρια/δραστηριότητες.

Κάθε μέρα έτρεχαν πολλά δρώμενα και εμείς τρέχαμε να προλάβουμε…πραγματικά δεν ήξερες που να πρωτοπάς. Η εμπειρία του να έχεις τέτοια αφθονία προσφοράς θεμάτων για όλα τα γούστα, ήταν το κάτι άλλο.


Όλοι οι συμμετέχοντες, ανεξαρτήτως ηλικίας μπορούσαν να προσφέρουν ή/και να ζητήσουν εργαστήρια/δραστηριότητες. (EUDEC18)

Ως μέρος του Ανοιχτού Προγράμματος λειτουργήσε καθ όλη τη διάρκεια του συνεδρίου το ΕΝ EUDEC. Καλλιτέχνες και εκπαιδευτικοί, από όλη την Ελλάδα προσέφεραν εργαστήρια, παραστάσεις και άλλα δρώμενα για όλες τις ηλικίες. Μέσα από τις δράσεις αυτές έγινε βίωμα το τι είναι η δημοκρατία για τους ανήλικους που συνήθως δεν έχουν λόγο, τι συμβαίνει όταν ακούγονται οι φωνές τους και τι ρόλο παίζει η τέχνη σε όλα αυτά.

Είναι σχεδόν αδύνατο να αναφέρουμε ποιά θέματα συζητήθηκαν καθώς οι εισηγήσεις, παρουσιάσεις, προβολές, συζητήσεις, παραστάσεις και τα εργαστήρια ξεπέρασαν τα 100!

Here you will find a map of the democratic schools that exist around the world. μπορείτε να πάρετε μια γεύση μόνο γιατί όλα τα κενά που θα δείτε στο ηλεκτρονικό πρόγραμμα γέμισαν και ξεχείλησαν κατα τη διάρκεια του συνεδρίου.

Στο συνέδριο συμμετείχαν 350 σύνεδροι από 26 χώρες: Αυστρία, Βέλγιο, Βουλγαρία, Καναδάς, Κόστα Ρίκα, Δανία, Γερμανία, Αγγλία, Εσθονία, Γαλλία, Φινλανδία, Γκάνα, Ελλάδα, Ισραήλ, Ιταλία, Ιαπωνία, Ολλανδία, Νορβηγία, Πακιστάν, Πολωνία, Ρωσία, Ισπανία, Ελβετία, Ταϊβάν, Τουρκία και Ουκρανία!

Μεταξύ αυτών πάνω από 70 παιδιά και 80 Έλληνες εκπαιδευτικοί όλων των βαθμίδων και ειδικοτήτων αφήνοντας μια ιδιαίτερα ελπιδοφόρα νότα για το μέλλον της δημοκρατικής παιδείας στη χώρα μας. Στα πλαίσια του συνεδρίου φυσικά έγινε και η ετήσια γενική συνέλευση της Κοινότητας.

Τον Φεβρουάριο στην Αθήνα, θα γίνει μια ημερίδα για την παρουσίαση και αξιολόγηση των αποτελεσμάτων των εργασιών του συνεδρίου, εκεί θα παρουσιάσουμε που καταλήξαμε. Στους επόμενους μήνες είναι προγραμματισμένα επίσης:  Μια Διημερίδα για την εφαρμογή της δημοκρατικής παιδείας στο ελληνικό σχολείο του σήμερα, η ιδρυτική γενική συνέλευση του πρώτου σωματείου για τη Δημοκρατική Παιδεία στη χώρα μας ‘ΣυνΠαιδεία’, το Πανελλήνιο συνέδριο EUDEC Greece και Ακαδημίες Άνοιξης.

Το EUDEC18 εξετέλεσε το στόχο του να προσφέρει στους συμμετέχοντες βίωμα του τι εστί Δημοκρατική Παιδεία και επίσης τι έστι η Κοινότητα της.

Είχαμε πεισμώσει να προσφέρουμε την εμπειρία ως βίωμα, πέραν της φιλοσοφίας και της ακαδημίας, της ελπίδας και του ονείρου. Αυτό το καταφέραμε.



Eμπειρία ως βίωμα, πέραν της φιλοσοφίας και της ακαδημίας, της ελπίδας και του ονείρου. (EUDEC18)

Και μια μαντινάδα που έγραψαν και απήγγειλαν το τελευταίο βράδυ η Μαρία Μενεγάκη και η Ιωάννα Σπηλιοπούλου:

Ήταν καθοριστικό αυτό που ζήσαμε.

Ανθρώποι από όλο τον ντουνιά εγράψαμε ιστορία

κι ονειρευτήκαμε επαέ ελεύθερα σχολεία.


Ευχαριστούμε τσι Κορφές για τη φιλοξενία,

που τση καρδιάς μας την κορφή θα έχει τα πρωτεία.


Στου Μανταλένη τον Ντρυγιά να ξανανταμωθούμε

και σαν απόψε μια βραδιά ρακές να ξαναπιούμε.


Τι γίνεται με το νομικό πλαίσιο; Κατά πόσο είναι εφικτό να λειτουργήσουν δημοκρατικά σχολεία στη χώρα μας;

Δημοκρατικά σχολεία είναι εφικτό να λειτουργήσουν στη χώρα μας αυτή τη στιγμή και χωρίς κόστος. Είναι μόνο θέμα πολιτικής βούλησης.

Μελετώντας το “Τα δημοκρατικά σχολεία και η προοπτική τους στην Ελλάδα” του Δημήτρη Λάγιου και την Παρέμβαση ΜΚΟ-Συλλογικοτήτων για την Εκπαίδευση-Πρόταση Ελληνικής Δράσης για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα- “Πλειάδες” για την Εκπαίδευση” βλέπει κανείς ότι είναι εφικτό να λειτουργήσουν στη χώρα μας και δημόσια και ιδιωτικά δημοκρατικά σχολεία εφόσον συντρέχουν οι συγκεκριμένες νομικές διευθετήσεις.

Η εθνική νομοθεσία υποχρεωτικά ερμηνεύεται υπό το φως, υποτάσσεται στα νομοθετικά κελεύσματα του Συντάγματος της Ελλάδας, της ΕΣΔΑ και των συμπληρωματικών σε αυτήν Πρωτοκόλλων που έχει υπογράψει και κυρώσει η χώρα, καθώς και των λοιπών συμβάσεων και νομοθετημάτων με υπερνομοθετική ισχύ. Σε περίπτωση που η εθνική νομοθεσία διαπιστώνεται ότι αντιτίθεται στα τελευταία, οφείλει να υποχωρεί και να μην εφαρμοζεται, να τροποποιηθεί ή να συμπληρωθεί κατάλληλα.

Ενα ζήτημα που αποτελεί τροχοπέδη είναι η υποχρεωτική παρακολούθηση ενός συγκεκριμένου και εγκεκριμένου από την εκπαιδευτική αρχή, αναλυτικού προγράμματος.

Αν τροποποιηθεί αυτό και γίνει η εκπαίδευση (και όχι η φοίτηση) υποχρεωτική, χωρίς υποχρεωτικό πρόγραμμα σπουδών, όπως είναι σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, τα Δημοκρατικά Σχολεία μπορούν να λειτουργήσουν άμεσα και στο μέγιστο των δυνατοτήτων τους στην Ελλάδα.

Για το άρθρο αυτό συνεργάστηκαν η Μάρω, ο Ευάγγελος, η Ηλέκτρα και η Ζωή. Περισσότερα για τον καθένα μας μπορείτε να δείτεεδώΦωτογραφίες: Ευάγγελος Βλαχάκης (Cinevangelos) , Βαγγέλης Παλαμάρης

Our team consists of parents, educators, academics and other professionals. Some of us have work experience in democratic schools abroad, as well as attending relevant international conferences, while others are distinguished by years of action in academic research and the implementation of alternative education structures inside and outside the Greek context

Καταλήξαμε να εστιάσουμε την εργασία μας στη Δημοκρατική Παιδεία επειδή συμπεριλαμβάνει και στηρίζει εξίσου ένα μεγάλο εύρος εκπαιδευτικών προσεγγίσεων καλύπτοντας έτσι τις ποικιλόμορφες ανάγκες και επιθυμίες μας και τα κοινά αλλά συνάμα διαφορετικά όνειρα όλων μας, ενηλίκων και ανηλίκων.

Στα πλαίσια της έχουμε βιώσει ένα περιβάλλον συνεχόμενου και εξονυχιστικού αναπροσδιοριμού της δημοκρατίας, κρατώντας την έννοια και τις πρακτικές της σε ευέλικτη και ζωντανή σχέση με το παρόν, ακούγωντας όλες τις φωνές, τις μικρές, τις μεγάλες, τις δυνατές και τις ήσυχες και αυτές που ακομα δε μιλούν.

Ετσι, λοιπόν, θεωρούμε τη Δημοκρατική Παιδεία κατάλληλο εργαλείο να μπορούμε να σταθούμε υπεύθυνα στις επόμενες γενιές αλλά πάνω απο ολα να σταθούμε υπεύθυνα απέναντι στους εαυτούς μας.

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on reddit
Share on email